Co to znaczy BIPOC?

Pewnie widujesz ten skrótowiec online. Pewnie łapiesz kontekst. Ale bardzo prawdopodobne, że nie wiesz co dokładnie się za nim kryje.

Określenie powstało kiedy dostrzeżono, że rdzennych mieszkańców Ameryki coś łączy z czarnoskórymi Amerykanami. Tym czymś była dyskryminacja doświadczana nie tylko ze strony białych. Skrót BIPOC opisuje to wspólne doświadczenie. To:

Black, Indigenous, People of Color

Określenie powstało w Stanach Zjednoczonych i używa się go głównie w tym kontekście. Jeszcze w lutym 2020 mówiło się o nim, że raczej wolno zdobywa popularność poza społecznościami samych zainteresowanych i aktywistów. Ale teraz ekspresowo zyskuje sławę za sprawą protestów zalewających USA po morderstwie George’a Floyda.

Po co BIPOC?

Zacznijmy od początku, czyli od czasów, kiedy o czarnych społecznościach w Ameryce mówiono “colored people” (kolorowi). To sformułowanie budziło negatywne skojarzenia, a w dodatku zostało stworzone przez białych. Ukuto więc określenie “people of color” (ludzie różnych kolorów) by postawić w centrum zainteresowania ludzi, nie kolor.

Szybko jednak dostrzeżono podobieństwo doświadczeń czarnych i rdzennych mieszkańców terenów USA.

Czarni mieszkańcy Ameryki spotykają się z dyskryminacją także ze strony innych mniejszości, np. społeczności latynoskich czy azjatyckich.

Tak samo ludność rdzenna boryka się z dyskryminacją nie tylko ze strony białych osadników, ale także ze strony innych grup osiedlających się w USA.

Różnijmy się w zgodzie

Z perspektywy polskiej może się wydawać, że świat dzieli się na białych i całą resztę, ale już takie przekonanie jest przejawem dyskryminacji. Społeczności różnego pochodzenia i o różnej historii, płci, religii borykają z bardzo różnymi trudnościami. Są też różnie postrzegane w różnych częściach świata.

Amerykańska pisarka i działaczka Audre Lorde stwierdziła:

To co nas dzieli, to nie różnice między nami, ale nieumiejętność dostrzegania, akceptowania i doceniania tych różnic.

 

ang.: It is not our differences that divide us. It is our inability to recognize, accept, and celebrate those differences.

Nasz świat stawia na wyrażanie nawet indywidualnych tożsamości. Nie chcemy być wrzucani do jednego worka z całą resztą ludzi. Możemy więc chyba zrozumieć, że także społeczności dyskryminowane nie chcą być ujednolicane. Chcą być dostrzegane i doceniane w swojej pełnej różnorodności.

Różne formy rozwinięcia

Spotkałam się z trzema zapisami:
Black, Indigenous, People of Color
Black, Indigenous, and Poeple of Color
Black, Indigenous People of Color

Ten pierwszy wydaje się być najczęstszy.

Jak to powiedzieć po polsku?

Skrótowiec BIPOC nie ma polskiego odpowiednika. Nic dziwnego. Oficjalnie temat rasizmu u nas nie istnieje, a przy tym nie mamy też ludności rdzennej w rozumieniu amerykańskim. Dlatego też nie ma sensu go tłumaczyć, co najwyżej wyjaśniać w nawiasie albo zdaniu, jeśli nie wiesz, czy odbiorcy już go znają.

Uczulam, że posługiwanie się nim do opisu sytuacji np. w Polsce jest ryzykowne i może zostać odebrane przez samych zainteresowanych jako nieadekwatne, ponieważ na razie BIPOC odnosi się głównie do USA.

Jak użyć go w zdaniu?

Możesz mówić np. o osobach BIPOC albo społecznościach BIPOC.
Uwaga: W polskich zdaniach BIPOC powinno występować po rzeczowniku, którego dotyczy, tak samo jak mówimy np. o społeczności LGBT.

Masz uwagi? Chcesz coś dodać?

Jak już wspomniałam, ten termin nie jest jeszcze obecny w polszczyźnie, ale czas się z nim zaprzyjaźnić. Zajmuję się językiem i sama starałam się zrozumieć skąd pochodzi ten skrótowiec, żeby odpowiednio używać go w swojej pracy.

Sama ciekawość i wrażliwość jednak nie zrobi ze mnie ekspertki przeciwdziałania dyskryminacji i pokrewnych dziedzin. Dlatego jeśli znasz się na temacie lepiej, albo masz coś ciekawego do dodania, albo widzisz błąd, albo chcesz podzielić się przykładami właściwego/niewłaściwego wykorzystania tego skrótowca w polskich realiach – pisz do mnie śmiało na Instagramie @wasowskanet albo skomentuj! Z przyjemnością uzupełnię artykuł!